Главная » Статьи » Рефераты на казахском языке » Қазақстан және қазақтар туралы

Сөзжасам силлабуc, 2016 жыл


ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

Силлабус

(КІЛТ ) Деректік базалар жүйесі

  2017  оқу жылындағы көктемгі семестр

Пән кілті

Пән атауы

Типі

Аптадағы сағат саны

Кредит саны

ECTS

Лек

Практ

Лаб

ID
703071

 Қазіргі қазақ тілінің сөзжасамы

ОК

2

0

1

3

5

Пререквизиты

Қазіргі қазақ тілі. Лексика. Фонетика.

Лектор

Салқынбай Анар Бекмырзақызы, филология ғылымдарының докторы, профессор

Офис-сағат

По расписанию

e-mail

asalkbek@gmail.com

Телефоны

221-13-25

Аудитория

Пән сипаттамасы

Қазақ сөздерінің жасалу ерекшеліктері халықтық дүниетаным негізінде зерделеніп, жасалу уәжі талданады, сөздің жасалуын атау теориясы негізінде жүйелеп, сөзжасамның негізгі бағыттары көрсетіледі, сөзжасамдық тәсілдер сараланып, жасалу жүйесі семантикалық аспектіде зерделенеді.

Курс мақсаты

Қазақ тілінің дамуы барысында қалыптасқан сөзжасам жүйесінің негізгі заңдылықтары мен тәсілдерін айқындау, олардың теориялық түсінігі мен ұғымдарын талдау.

Оқыту нәтижесі

 «NoSQL» моделін жаңа ғылыми бағыт ретінде басты білім моделі ретінде қолдану;
Оқытуда SQL жүйесін нақты қолдану.
 Студент қaзaқ әдеби тілінің ғылыми-теориялық мәселелерінің бүгінгі даму үрдісін түбегейлі талдай білуі үшін, атаудың сөзжасамдық сипаты мен мәнін, ерекшелігі мен тәсілдерін меңгеруі тиіс.
 Атаудың жасалуындағы негізгі себеп мен уәжділікті, танымдық сипатты білуі қажет.
Сөзжасамдық теориямен қаруланып, жаңа атау жасаудың когнитивтік негізділігін, атау теориясының басты бағыттары мен ерекшеліктерін аңғаруы керек.
Сөзжасамдық тәсілдерді саралап, кез келген туынды сөздің құрамын ғылыми тұрғыдан зерделеуі қажет. 
Қазақ тіліндегі атауларды сөзжасамдық бағытта ғылыми‑теориялық тұрғыдан талдай білуі тиіс.
Әдебиет және  ресурстар

Қолжетімді онлайн: SQL жүйесіндегі қосымша деректер; 

univer.kaznu.kz сайтындағы, УМКД көлеміндегі материалдар. 

НЕГІЗГІ:

Оралбаева Н. Қазақ тілінің сөзжасам жүйесі. – Алматы, 2002.
Салқынбай А.Б. Тарихи сөзжасам. Семантикалық аспект. –Алматы, Қазақ университеті,1999
Қазіргі қазақ тілінің сөзжасам жүйесі.- Алматы: Ғылым, 1989.
ҚОСЫМША:

Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. – Алматы, 1994.
Ганиев Ф.А. Образование сложных слов в татарском языке. –М.,1982.
Жұбанов Қ. Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер. –Алматы, Ғылым, 1999.
Жаналина Л.К. Сопоставительное словообразование русского и казахского языков. – Алматы, 1998.
Қалиев Ғ. Қазақ говорларындағы диалектілік сөз тудыру. -Алматы, Ғылым, 1985. 
Қасым Б. Қазақ тіліндегі күрделі сөздер. Уәждеме және аталым. –Алматы, Ғылым,  2001.
Ибатов Ә. Қазақ тілінің туынды сөздер сөздігі. - Алматы. Ғылым, 1988.
Исаев С. Қазіргі қазақ тіліндегі сөздердің грамматикалық сипаты. – Алматы, “Рауан”, 1998.
Бейсембайқызы З. Сөзжасам пәнін модуль бойынша оқыту. –Алматы, Рауан, 2000.
Есімсейітов Б. Қазақ тіліндегі сөзжасамдық тізбек. АКД, -Алматы, 2002.
Құрманәлиев К. Қазақ тіліндегі сөзжасамдық ұя проблемаларының ғылыми-теориялық негіздері. – Алматы, 2002.
Қасым Б. Күрделі зат есімдер сөздігі. – Алматы, 1999.
Орузбаева Б.О. Словообразование в киргизском языке. –Фрунзе, 1964.
Севортян Э.В. Аффиксы  глаголообразования азербайджанском языке. –М., 1962
Севортян Э.В. Аффиксы именного словообразование в современном азербайджанском языке. –М., 1966.
Салқынбай А.Б., Абақан Е.М. Лингвистикалық түсіндірме сөздік. –Алматы, Сөздік, 1998
Томанов М.Т. Тіл тарихы туралы зерттеулер. –Алматы, 2002.
Тоққожаева О. Қазақ тіліндегі сөзжасамдық ұялар сөздігі. –Алматы, 1996.
Хабичев М.А. Именное словообразование и формообразование в куманских языках. – М., 1989.
Юлдашев А.А. Система словообразования и спряжения глагола в башкирском языке. – М., Наука, 1958.
Курсты ұйымдастыру

Курс кіріспесінде теориялық материалдарды таныстыруға көп көңіл бөлінеді. Пәнді түсінуде оқулықтар мен оқу құралдарының материалдарына көңіл аударылады. Студент қазіргі қазақ тілінің сөзжасамдық даму жолдары мен даму бағыттарын саралауы, қазіргі жаңа қолданыстар мен жаңа құрылымдарды, функционалдық стиль түрлерінде кездесетін сөзжасамдық құрылымдарды анықтауы, олардың нормаға тәндігін,  ауытқуды бағамдауы қажет, сөйлеу тіліндегі экологиялық мәселелерді теориялық тұрғыдан зерделей алуы керек.   

Курс талабы

Әрбір аудиториялық дәріске ерекше көңіл аударылады.
Қазақ сөзінің мәні мен уәжі талдануы тиіс.
Студент қазақ сөзінің ішкі мағыналық құрылымын түйсініп, оның сырына үңілуі талап етіледі.
Қазақ сөздерінің жасалу ерекшеліктері халықтық дүниетаным негізінде зерделенуі тиіс;
Қазақ сөзі арқылы ұлттық рухты тани білуі және түсінуі, түсіндіре алуы тиіс.
 Атаудың жасалу уәжі талданады, сөздің жасалуын атау теориясы негізінде жүйеленуі керек;
Сөзжасамның негізгі бағыттары көрсетіледі;
Сөзжасамдық тәсілдер сараланып, жасалу жүйесі семантикалық аспектіде зерделенеді.
Бағалау саясаты

Өзіндік жұмысты сипаттау

мөлшер

Оқыту нәтижесі

Үй тапсырмасы

Жобаның деректер қорын жасау

Жоба бойынша бағдарлама

Емтихан

Барлығы

35%

10%

15%

40%

100%

1,2,34,5,6

2,3,4

4,5,6

1,2,3,4,5,6

Қорытынды  баға

Ниже приведены минимальные оценки в процентах:

95% - 100%: А                     90% - 94%: А-

85% - 89%: В+                     80% - 84%: В                        75% - 79%: В-

70% - 74%: С+                     65% - 69%: С                        60% - 64%: С-

55% - 59%: D+                      50% - 54%: D-                                   0% -49%: F

Пән саясаты

 Қазіргі қазақ тіліндегі белсенді үдерістерді еліміздің «Мәңгілік Ел» саясатымен байланыстыра қарастырып, қазіргі кезеңдегі тілдік ерекшеліктер мен қолданыстағы тілдің жағдайын саралау.  Тілдің тазалығына, үштілділік жағдайындағы қазақ тілінің қолданыс аясына назар аударып, сауалнамалар жүргізу арқылы тілдік жағдаятты анықтаудың қажеттілігіне назар аудару.

Пән графигі

Апта

Тақырып атауы

Сағат саны

Жоғарғы балл

1

ДӘРІСТЕР:

“Қазақ тіліндегі сөзжасам жүйесі” пәнінің зерттеу нысаны. Өзге пәндермен байланысы.

1

2

Сөзжасам жүйесінің негізгі ұғымдары. Сөзжасамдық мағына, сөзжасамдық ұя, сөзжасамдық қалып, тәсіл, сөзжасамдық тип, сөзжасамдық тізбек, сөзжасамның негізділігі, сөзжасамның жүйелілік сипаты.

1

3

Сөзжасам мен атау теориясы. Ұғым мен ой,  атау, таңба арасындағы байланыс. Сөзжасамның объективтілігі мен субьективтілігі туралы. Атау теориясы туралы әл-Фараби еңбегі.

1

1

4

Сөзжасам және уәждеме. Сөзжасау процесінің негізгі ерекшелігі, жалпы мен жеке, алғашқы ұғым мен түсініктің негізінде жасалатын екіншілік мағына. Екіншілік мағына құрамының күрделілігі. Атаудың уәжділігін көрсету арқылы туынды сөздің семантикалық құрылымы анықталады.

1

5

Туынды сөздің анықтамасы, термин ретінде қолданылуы, туынды сөздің ерекше белгілері, семантикалық сипаттамасы. Туынды сөз жасаудағы себепші негіздер мен олардың семантикалық құрылымы.

1

6

Сөзжасам тәсілдері, олардың түрі, ерекшелік-тері. Фонетикалық сөзжасам. Оның негізгі сөзжасамдық қалыптары. Сөзжасамдық тәсілдің универсальдық мәні. Қалыптар.

1

7

Синтетикалық сөзжасам. Зат есім сөздердің синтетикалық сөзжасамына толық талдау жасау. Жаңа туынды сөздердегі негізгі және ерекше сема. Арнайы сема жасаудағы морфтың рөлі.

1

8

Сын есім, сан есімнің, есімдіктің синтетикалық сөзжасам. Синтетикалық сөзжасамды мотивациялық, номинациялық аспектіден талдау. Сын есім, сан есім, есімдік жасаушы морфтарға талдау жасау, олардың мағыналық сипатын ашу, Себепші негіз ретіндегі белгілері.

1

9

Етістіктің синтетикалық сөзжасамы. Түбір мен жұрнақтардың сөзжасамдық мағына жасаудағы ролі. Синтетикалық тұлғалардың сөзжасамдық мағына туғызудағы рөлі.

1

10

Семантикалық сөзжасам. Тіл біліміндегі транспозиция туралы ілімдерге шолу. Транспозиция түрлері. Конверсия құбылысы туралы.

1

11

Сөздің антонимдік, синонимдік, көпмағыналылығының даму сипаты. Оның номинация теориясы негізінде түсіндірілуі.

1

12

Аналитикалық сөзжасам тәсілі.   Аналитикалық сөзжасамның қалыптары, ол туралы көзқарастарға шолу. Есім сөздердің синтаксистік сөзжасамы. Аналитикалық сөзжасам тәсілі арқылы жасалған туынды сөздердің екіншлік мағыналары, олардың уәжділігі. Лексикалану процесі.

1

13

Есім негізді күрделі сөздер. Олардың зерт-телуі, орфограммасы туралы көзқарастар. Күрделі сөздердің атау теориясы арқылы зерделенуі.

1

14

Етістік негізді сөздердің   сөзжасамы. Күрделі етістіктер – сөзжасамдық аспектіде, зерттелуі, ғылыми пікірлерге шолу. Күрделі етістіктің мағыналық құрылымы.

1

15

Күрделі етістіктің сыңарларының мағынасы мен олардың сөзжасамдық мағыналары, сөз-жасамдық тізбек жасау қасиетінің молдығы.  

1

2. Семинар/практикалық / сабақтар

1

Түркологияда, қазақ тіл білімінде зерттелуі,  зерттеу тәсілдері. А.А. Юлдашев, М.А. Хабичев, Ф.Ганиев зерттеулері мен К.Аханов, Н.Оралбаева, Ғ.Қалиев, т.б. ғалымдар еңбектеріне шолу жасау. Қазақ тілі сөзжасамының морфологиямен, синтаксиспен, фонетикамен, семантикамен байланысын көрсету

1

5

2

Сөзжасамдық ұядағы туынды сөздердің орналау жүйелілігін тізбек негізінде көрсету. Сөзжасамдық мағына мен лексикалық және грамматикалық мағыналардың ерекшеліктерін көрсету.       

1

5

3

Атау жасаудағы ұлттық таным мен таңбадағы көрінісі.

1

5

4

Сөзжасам уәждемемен тікелей байланыстылығы туралы И.Улуханов, Тихонов,  Е.Кубрякованың ғылыми зерттеулері. 

1

5

5

Туынды сөздердің уәжділігі. Туынды атаудың табиғатын танудағы ұлттық танымның маңызы.

1

5

6

Дауысты дыбыстар арқылы жасалған сөзжасамдық қалыптар. Дауыссыз дыбыстар арқылы жасалған сөзжасамдық

1

5

7

Синтетикалық сөзжасам. Зат есім сөздердің синтетикалық сөзжасамына толық талдау жасау

1

5

8

Сын есім, сан есімнің, есімдіктің синтетикалық сөзжасам

1

5

9

Етістіктің синтетикалық сөзжасамы.

1

5

10

Қазақ тіл біліміндегі семантикалық сөзжасамның зерттелуі.

1

5

11

Көпмағыналылық пен омонимия құбылысының арақатынасы

1

5

12

Қазіргі аналитикалық тәсіл арқылы жасалған туынды сөздердің мағыналық құрылымына сипаттама.

1

5

13

Күрделі сөздердің семантикалық құрылымы.

1

5

14

Күрделі зат есімдер мен күрделі сан есімдер, күрделі сын есімдер: олардың екіншілік мағыналары.

1

5

15

Күрделі етістік туғызушы тұлғалар мен олардың семантикасы. Құранды етістіктер мен аналитикалық етістіктер туралы. 

1

5

3. МӨЖ (Үй тапсырмасы, ғылыми жоба басталуы және т.б.

3

Сөзжасамның негізі теориялық ұғымдары. Сөзжасамдық ұғымдардың зерттелуі

1

10

4

Сөзжасам және уәждеме

1

15

5

Туынды сөз және оның мағынасы

1

15

6

Атаудың уәжділігі

15

7

Фонетикалық сөзжасамның модельдері

1

10

9

Зат есім жасаушы морфологиялық тұлғалар. Олардың сөзжасамдық қызметі

1

15

10

Үстеудің, еліктеу сөздердің синтетикалық сөзжасамы туралы.

1

15

12

Күрделі үстеулердің семантикалық құрылымы туралы

1

15

14

Көпмағыналылық пен омонимия құбылысының арақатынасы.

1

15


15

Дәріс:

Практикалық сабақ

5

СОӨЖ.

15

Емтихан

100

Барлығы

400

Категория: Қазақстан және қазақтар туралы | Добавил: Manager (25 Ноября 2017)
Просмотров: 119 | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
avatar